Karczoch
Wartość odżywcza. Karczoch, roślina rzadko u nas uprawiana, przypomina wyglądem oset o bardzo dekoracyjnych liściach. Kwiatostany ma większe niż oset, niebiesko zabarwione. Częścią jadalną karczocha są zgrubiałe, mięsiste dna kwiatowe i dolne partie listków okrywy koszyczka. Zawierają one dużo węglowodanów i składników aromatycznych, które nadają im swoisty smak, a także pewną ilość witamin.
Wymagania klimatyczne i glebowe. Karczoch jest rośliną wieloletnią. Karpy wytrzymują w gruncie kilkustopniowe mrozy. Wzrostowi karczochów sprzyja wczesna i ciepła wiosna, a dobremu plonowaniu chłodne i wilgotne lato. Karczochy należy sadzić w zacisznym, ciepłym i słonecznym miejscu. Wymagają gleby żyznej, próchniczej, głęboko uprawionej, ciepłej, niekwaśnej i w miarę wilgotnej.
Stanowisko w /mianowaniu i nawożenie. Karczochy uprawia się w l roku po oborniku. Dołki można zaprawić przegniłym obornikiem lub kompostem. Dawki nawozów mineralnych na 10 m2 są następujące: 200 g saletrzaku, 400 g superfosfatu 18%. 400 g soli potasowej 40% i pogłównie 2 razy po 100 g saletry amonowej.
Uprawa i pielęgnowanie. Karczochy uprawia się z rozsady, którą otrzymuje się z nasion w ciepłym inspekcie lub w mieszkaniu, albo z ukorzenionych odrostów, odciętych wiosną z wykopanych na jesieni i przechowanych w piwnicy roślin matecznych. Na rośliny mateczne wybieramy te karczochy, które mają większą liczbę odrostów korzeniowych. Rośliny powinny być wykopane z bryłą ziemi i zadołowane. Łodygi roślin obcina się na wysokości 50 cm.
Gdy uprawia się karczochy z nasion, wysiewa się je, od połowy lutego do początku marca, po trzy sztuki do małych doniczek napełnionych ziemią kompostową. Do kiełkowania wymagają temperatury około 18°, po wzejściu wystarczy im temperatura 12-15°. Karczochy rosną szybko, dlatego należy je przesadzić pojedynczo do większych doniczek.
Rośliny z odrostów otrzymuje się w następujący sposób. W połowie lutego lub na początku marca od rośliny matecznej odcina się ostrym nożem odrosty i sadzi gęsto w ciepłym inspekcie lub w skrzynce w mieszkaniu, żeby się ukorzeniły. Ukorzenione odrosty rozsadza się, np. w inspekcie, w rozstawie.
Po 20 maja zahartowane karczochy wysadza się do gruntu w jednym rzędzie na środku zagona co 80 cm. Przed sadzeniem robi się dołki głębokości 30 cm, zaprawia się przegniłym obornikiem lub kompostem wymieszanym dobrze z ziemią i umieszcza się w nich sadzonki lub rozsadę na głębokości 10 cm. Rozkładając korzenie, przysypuje się je ziemią i obciska wokół roślin. Po Posadzeniu obficie się podlewa.
Stosuje się także siew wprost do gruntu w końcu kwietnia, w maju, na Sfodku zagona umieszcza się w jednym rzędzie po trzy nasiona co 80 cm. Po wzejściu zostawia się w gnieździe jedną najsilniejszą roślinę, a pozostałe usuwa. Wolne miejsce między karczochami wykorzystuje się pod uprawę sałaty, kalarepy, kapusty wczesnej, ogórków lub selerów
Pielęgnowanie karczochów polega na podlewaniu ich i obfitym zasilaniu pogłównie saletrą lub gnojówką oraz utrzymywaniu gleby w czystości. W ceh uzyskania dobrze wyrośniętych pąków pozostawia się na każdej roślinie trzv pędy, na każdym zaś pędzie dwa lub trzy pąki, a pozostałe usuwa się. Zbiór. Karczochy z odrostów plonują w lipcu, sierpniu, karczochy z rozsady -. w końcu sierpnia, we wrześniu. Karczochy wysiewane w kwietniu wprost do gruntu plonują w następnym roku. Pąki ścina się, gdy są już dobrze wyrośnięte ale nie zaczynają się jeszcze rozwijać.
Na zimę można zostawić rośliny w gruncie. Ścina się łodygi, przykrywa się je liśćmi i przysypuje ziemią, robiąc kopczyki wysokości 20-30 cm. Przed mrozami zabezpiecza się okrywając słomą lub liśćmi.
Można też rośliny wykopać i przechować w piwnicy, a po odcięciu z nich w lutym lub w marcu odrostów, można wysadzić je w kwietniu do gruntu. Odcinając odrosty należy zostawić naroślinie trzy najsilniejsze pędy. Posadzone rośliny trzeba chronić przed przymrozkami; zaczynają one plonować już w lipcu i dają więcej pąków niż rośliny jednoroczne. Karczochy można użytkować przez 3-4 lata.
